Etkileşimli rehber
Arabuluculuk zorunlu mu?
Uyuşmazlığınızın türünü seçin; dava açmadan önce arabulucuya başvurmanın zorunlu olup olmadığını, arabuluculuk süresini, dayanağını ve izlenecek adımları görün.
Uyuşmazlığınız hangisine benziyor?
- Dava şartı
- İsteğe bağlı
- Elverişli değil
Kıdem, ihbar, ücret ve fazla mesai alacağı
Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Kanuna, bireysel ya da toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile bu konulardaki itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Başvuru yapılmadan açılan dava usulden reddedilir.
- Süre
- 3 haftazorunlu hâllerde en çok 1 hafta uzatılabilir
- Dayanak
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3
İzlenecek yol
- 1
İşyerinin ya da karşı tarafın bulunduğu yerdeki adliyenin arabuluculuk bürosuna başvurun.
- 2
Bordro, banka dökümü, SGK hizmet dökümü ve fesih belgesini toplayın.
- 3
Toplantıda alacak kalemlerini tek tek konuşun; anlaşılan kalemler anlaşma belgesine yazılır.
- 4
Anlaşma olmazsa son tutanakla birlikte iş mahkemesinde dava açın.
İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları bu zorunluluğun dışındadır.
İşe iade talebi
Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır. Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır.
- Süre
- 3 haftaen çok 1 hafta uzatılabilir
- Dayanak
- 4857 sayılı İş Kanunu m. 20, 7036 sayılı Kanun m. 3
İzlenecek yol
- 1
Fesih bildiriminin tebliğ tarihini not edin; bir aylık süre buradan işler.
- 2
Arabuluculuk bürosuna başvurun.
- 3
İşe başlatma ve boşta geçen süre ücreti konularını görüşün.
- 4
Anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren 2 hafta içinde dava açın.
Bir aylık başvuru süresi hak düşürücüdür; kaçırılırsa işe iade istenemez.
Ticari alacak ve tazminat
Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri ile itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.
- Süre
- 6 haftazorunlu hâllerde en çok 2 hafta uzatılabilir
- Dayanak
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 5/A
İzlenecek yol
- 1
Fatura, cari hesap ekstresi, sözleşme ve yazışmaları bir araya getirin.
- 2
Karşı tarafın merkezinin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna başvurun.
- 3
Vade farkı, faiz ve ödeme planını görüşün.
- 4
Anlaşma olmazsa son tutanakla dava açın; icra takibi yapılmışsa itirazın iptali yoluna gidin.
Kambiyo senedine (çek, bono) dayalı icra takipleri doğrudan başlatılabilir; arabuluculuk, takip sonrasında açılacak bazı davalarda gündeme gelir.
Tüketici uyuşmazlığı
Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Değeri tüketici hakem heyetinin görev sınırını (2026 için 186.000 TL) aşan tüketici uyuşmazlıklarında tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Sınırın altındaki uyuşmazlıklarda ise ilçe ya da il tüketici hakem heyetine başvurulur.
- Süre
- 3 haftaen çok 1 hafta uzatılabilir
- Dayanak
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 73/A
İzlenecek yol
- 1
Uyuşmazlığın değerini belirleyin: sınırın altındaysa hakem heyetine gidilir.
- 2
Fatura, garanti belgesi, servis kayıtları ve yazışmaları toplayın.
- 3
Sınırın üzerindeyse arabuluculuk bürosuna başvurun.
- 4
Anlaşma olmazsa son tutanakla tüketici mahkemesinde dava açın.
Hakem heyeti başvurusu e-Devlet üzerinden de yapılabilir; hakem heyeti kararlarına karşı tüketici mahkemesine itiraz edilebilir.
Kira uyuşmazlığı
Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Kira bedelinin tespiti, kira alacağı, tahliye ve kira ilişkisinden doğan diğer uyuşmazlıklarda 1 Eylül 2023’ten bu yana dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
- Süre
- 3 haftaen çok 1 hafta uzatılabilir
- Dayanak
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 18/B
İzlenecek yol
- 1
Kira sözleşmesi, ödeme dekontları ve varsa ihtarnameleri hazırlayın.
- 2
Taşınmazın bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna başvurun.
- 3
Kira bedeli, tahliye tarihi ya da ödeme planını görüşün.
- 4
Anlaşma olmazsa son tutanakla sulh hukuk mahkemesinde dava açın.
Kiralananın icra dairesi aracılığıyla ilamsız takiple tahliyesi bu zorunluluğun dışındadır.
Ortaklığın giderilmesi
Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Paylı ya da elbirliği mülkiyetindeki taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi istemlerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurulmalıdır. Paydaşların tamamının sürece katılması önemlidir.
- Süre
- 3 haftaen çok 1 hafta uzatılabilir
- Dayanak
- 6325 sayılı Kanun m. 18/B
İzlenecek yol
- 1
Güncel tapu kaydını ve varsa mirasçılık belgesini alın.
- 2
Tüm paydaşları ve adreslerini belirleyin.
- 3
Arabuluculukta aynen taksim, satış ya da pay devri seçeneklerini görüşün.
- 4
Anlaşma olmazsa son tutanakla sulh hukuk mahkemesinde dava açın.
Paydaşlardan biri bile toplantıya katılmazsa anlaşma sağlanamamış sayılır ve dava yolu açılır.
Kat mülkiyeti uyuşmazlığı
Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Ortak gider ve aidat borcu, ortak alanların kullanımı, kat malikleri kurulu kararları ve yönetimle ilgili 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan doğan uyuşmazlıklarda dava öncesi arabuluculuk zorunludur.
- Süre
- 3 haftaen çok 1 hafta uzatılabilir
- Dayanak
- 6325 sayılı Kanun m. 18/B
İzlenecek yol
- 1
Yönetim planını, karar defterindeki ilgili kararı ve aidat dökümünü alın.
- 2
Arabuluculuk bürosuna başvurun.
- 3
Borç, kullanım düzeni ya da onarım paylaşımını görüşün.
- 4
Anlaşma olmazsa son tutanakla sulh hukuk mahkemesinde dava açın.
Kat malikleri kurulu kararlarının iptali için öngörülen dava süreleri arabuluculuk sırasında da dikkate alınmalıdır.
Komşu hakkı uyuşmazlığı
Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Taşkın kullanım, aşırı gürültü, duman veya koku, sınıra yakın yapı ve ağaçlar gibi komşuluk ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak gerekir.
- Süre
- 3 haftaen çok 1 hafta uzatılabilir
- Dayanak
- 6325 sayılı Kanun m. 18/B
İzlenecek yol
- 1
Zararı ve tekrarlayan durumu fotoğraf, video ya da tutanakla belgeleyin.
- 2
Arabuluculuk bürosuna başvurun.
- 3
Önleyici tedbirleri ve varsa zararın karşılanmasını görüşün.
- 4
Anlaşma olmazsa son tutanakla dava açın.
Acil durumlarda ihtiyati tedbir ve delil tespiti istemleri arabuluculuğu beklemeden mahkemeden istenebilir.
Trafik kazası tazminatı
Arabuluculuk zorunlu değil; taraflar dilerse başvurabilir.
Trafik kazasından doğan tazminat taleplerinde arabuluculuk dava şartı değildir; ancak sigorta şirketine dava açmadan önce yazılı başvuru yapılması gerekir. Taraflar isterlerse ihtiyari arabuluculuğa da gidebilir.
- Süre
- Sigortaya başvuru: 15 günyanıt verilmezse ya da talep reddedilirse dava veya tahkim yolu açılır
- Dayanak
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 97
İzlenecek yol
- 1
Kaza tespit tutanağını, ekspertiz ve sağlık raporlarını toplayın.
- 2
Zorunlu trafik sigortasını yapan şirkete yazılı başvuru yapın.
- 3
15 gün içinde yanıt alamazsanız ya da teklif yetersizse dava, Sigorta Tahkim Komisyonu veya ihtiyari arabuluculuk seçeneklerini değerlendirin.
Zamanaşımı süreleri kazanın türüne göre değişir; ceza davası gerektiren kazalarda daha uzun ceza zamanaşımı uygulanabilir.
İş kazası ve meslek hastalığı
Arabuluculuk zorunlu değil; taraflar dilerse başvurabilir.
İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları dava şartı arabuluculuğun kapsamı dışındadır. Doğrudan dava açılabilir; uzlaşma isteniyorsa ihtiyari arabuluculuk mümkündür.
- Süre
- Dava şartı değiltaraflar dilerse ihtiyari arabuluculuğa başvurabilir
- Dayanak
- 7036 sayılı Kanun m. 3/3
İzlenecek yol
- 1
Kaza bildirimini, SGK kayıtlarını ve sağlık kurulu raporlarını alın.
- 2
Kusur oranı ve maluliyet tespiti için delilleri toplayın.
- 3
Dava ya da ihtiyari arabuluculuk seçeneğini değerlendirin.
Maluliyet oranı, tazminat hesabının temelidir; raporlara itiraz süreleri kaçırılmamalıdır.
Miras paylaşımı ve tenkis
Arabuluculuk zorunlu değil; taraflar dilerse başvurabilir.
Tenkis, muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve vasiyetnamenin iptali gibi miras davalarında arabuluculuk zorunlu değildir; mirasçılar anlaşmak isterse ihtiyari arabuluculuk uygun bir yoldur. Terekedeki malların paylaştırılması ise dava şartı kapsamındadır.
- Süre
- Dava şartı değilortaklığın giderilmesi istemi ayrıca dava şartı arabuluculuğa tabidir
- Dayanak
- 6325 sayılı Kanun m. 1
İzlenecek yol
- 1
Mirasçılık belgesini ve terekedeki malların listesini çıkarın.
- 2
Tapu ve banka kayıtlarını inceleyin.
- 3
Paylaşım için ihtiyari arabuluculuk ya da dava yolunu değerlendirin.
Tenkis ve muvazaa davalarında hak düşürücü ve zamanaşımı süreleri farklıdır; erken değerlendirme önemlidir.
Boşanma, velayet ve nafaka
Bu konu arabuluculuk yoluyla çözülemez.
Boşanma ve velayet gibi tarafların serbestçe tasarruf edemeyeceği konular ile aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir. Eşler; mal paylaşımı, nafaka ve velayet konusunda anlaşırsa anlaşmalı boşanma protokolü hazırlanır ve mahkeme onayına sunulur.
- Süre
- Arabuluculuğa elverişli değilboşanmanın mali sonuçları için uzlaşma anlaşmalı boşanma protokolüyle sağlanır
- Dayanak
- 6325 sayılı Kanun m. 1/2
İzlenecek yol
- 1
Anlaşmalı mı çekişmeli mi ilerleneceğini değerlendirin.
- 2
Anlaşma varsa velayet, kişisel ilişki, nafaka ve mal paylaşımını protokole yazın.
- 3
Aile mahkemesinde dava açın; anlaşmalı boşanmada eşler duruşmada beyanda bulunur.
Şiddet ya da tehdit varsa 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı arabuluculuk veya dava beklenmeden istenebilir.
Dava şartı arabuluculuk nedir?
Kanunda sayılan bazı uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabulucuya gitmeden açılan dava, başka bir işleme gerek görülmeden usulden reddedilir. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa arabulucunun düzenlediği son tutanak dava dilekçesine eklenerek dava açılır.
Süreç nasıl işler?
- Başvuru: Karşı tarafın yerleşim yerindeki ya da görevli mahkemenin bulunduğu yerdeki adliyenin arabuluculuk bürosuna başvurulur. Başvuru ücretsizdir; bazı uyuşmazlıklarda e-Devlet üzerinden de yapılabilir.
- Görevlendirme: Büro, sicildeki listeden bir arabulucu görevlendirir. Taraflar sicile kayıtlı bir arabulucu üzerinde anlaşırsa o arabulucu görevlendirilebilir.
- Toplantı: Arabulucu tarafları ilk toplantıya davet eder. Toplantılar yüz yüze ya da uygun görülürse görüntülü yapılabilir; taraflar avukatlarıyla katılabilir.
- Sonuç: Anlaşma sağlanırsa anlaşma belgesi imzalanır. Anlaşılamazsa ya da taraflardan biri katılmazsa son tutanak düzenlenir ve dava yolu açılır.
Toplantıya katılmamanın sonucu
Dava şartı arabuluculukta geçerli bir mazeret olmaksızın ilk toplantıya katılmayan taraf, son tutanakta belirtilir. Bu taraf sonradan açılan davada kısmen ya da tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez.
Arabuluculuk sırasında süreler
Arabulucuya başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez. Ancak işe iade gibi başvuru süresi özel olarak belirlenmiş konularda arabulucuya süresinde başvurulması gerekir.
Anlaşma belgesinin gücü
Taraflar, varsa avukatları ve arabulucu tarafından birlikte imzalanan anlaşma belgesi, ayrıca icra edilebilirlik şerhi alınmasına gerek olmadan ilam niteliğinde belge sayılır. Diğer hâllerde taraflar, mahkemeden icra edilebilirlik şerhi isteyebilir. Ayrıntılar için anlaşma belgesi yazısına bakabilirsiniz.
Arabulucu tarafsızdır; taraflara hukuki tavsiyede bulunamaz. Haklarınızı ve anlaşma teklifinin hukuki sonuçlarını değerlendirmek için arabuluculuk sürecinde kendi avukatınızdan destek almanız önerilir.
Arabuluculuk ücretli mi?
Başvuru ücretsizdir. Dava şartı arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır ve sonradan açılan davada yargılama giderine eklenir. Anlaşma sağlanırsa ücret, Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi’ne göre ve aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit olarak ödenir.
Arabuluculuğa avukatla katılmak zorunlu mu?
Zorunlu değildir; taraflar kendileri katılabilir. Ancak anlaşma teklifinin hukuki sonuçlarının değerlendirilmesi, alacak kalemlerinin doğru hesaplanması ve anlaşma belgesinin ilam niteliği taşıması bakımından avukatla katılmanın yararı vardır.
Arabuluculuk sürerken ihtiyati tedbir istenebilir mi?
Evet. İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve delil tespiti istemleri dava şartı arabuluculuğun kapsamı dışındadır; arabuluculuk beklenmeden mahkemeden istenebilir.
Toplantıya Osmaniye dışından katılabilir miyim?
Arabulucu uygun görürse toplantılar telefon ya da görüntülü görüşme yoluyla da yapılabilir; tarafların beyanı tutanağa geçirilir. Anlaşma belgesinin imzası için ise elektronik imza veya ıslak imza süreci ayrıca planlanır.
Uyuşmazlığınızı birlikte değerlendirelim
Arabuluculuğa hazırlık, alacak kalemlerinin hesabı ve toplantılara vekil olarak katılım için görüşme talep edebilirsiniz.