Arabuluculuk
Ticari Alacaklarda Zorunlu Arabuluculuk
Ödenmeyen faturalar ve cari hesap alacaklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunlu. Kapsam, süreler, icra takibiyle ilişkisi ve hazırlık önerileri.
Av. Ayşe TaştepeTaştepe Hukuk · Osmaniye
2 dk okuma
Kısaca
- Ticari davalardaki para alacağı ve tazminat talepleri dava şartı arabuluculuğa tabidir.
- İtirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da kapsamdadır.
- Ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk süresi 6 hafta, uzatma en çok 2 haftadır.
- İcra takibi başlatmak için arabuluculuk gerekmez; takip sonrası açılacak dava için gerekebilir.
Kapsam
Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesi uyarınca, ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri ile itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili olan uyuşmazlıklar ile kanunda ticari dava sayılan konular bu kapsama girer.
Örneğin bir toptancının perakendeciye karşı ödenmeyen fatura alacağı, bir inşaat firmasının taşerona karşı tazminat talebi ya da iki şirket arasındaki cari hesap bakiyesi için dava açılmadan önce arabulucuya gidilmelidir.
İcra takibiyle ilişkisi
Alacaklı, arabulucuya gitmeden doğrudan icra takibi başlatabilir. Borçlu ödeme emrine itiraz ederse takip durur. Bu noktada alacaklının itirazın iptali davası açabilmesi için önce arabulucuya başvurması gerekir. İtirazın iptali davası için öngörülen bir yıllık sürede, arabuluculukta geçen süre hesaba katılmaz.
Süreç ve süreler
- Başvuru: Karşı tarafın yerleşim yerindeki ya da görevli mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır.
- Görüşmeler: Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde süreci sonuçlandırır; zorunlu hâllerde süre en çok iki hafta uzatılabilir.
- Sonuç: Anlaşma olursa anlaşma belgesi; olmazsa son tutanak düzenlenir ve asliye ticaret mahkemesinde dava açılır.
Arabuluculuğa hazırlık
- Faturaları, irsaliyeleri, sözleşmeyi ve cari hesap ekstresini hazırlayın; ticari defter kayıtlarınızın uyumlu olduğunu kontrol edin.
- Ana alacak, faiz ve varsa cezai şart gibi kalemleri ayrı ayrı hesaplayın.
- Taksitli ödeme kabul edilecekse vade, teminat ve gecikme hâlinde muacceliyet hükümlerini önceden belirleyin.
- Şirketi temsile yetkili kişinin ya da avukatın toplantıya yetki belgesiyle katılmasını sağlayın.
Taraflar ve avukatlarıyla arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi ilam niteliğindedir. Ödeme planına uyulmazsa ayrıca dava açmadan ilamlı icra takibi yapılabilir.
Sık sorulan sorular
Esnafla şirket arasındaki uyuşmazlık ticari dava sayılır mı?
Esnaf, ticari işletme sahibi sayılmasa da işlem bir ticari işletmeyle ilgiliyse ve kanunda ticari dava olarak sayılan bir konuya ilişkinse dava ticari nitelik taşıyabilir. Somut durumun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Çeke dayalı alacak için arabulucuya gitmeli miyim?
Kambiyo senetlerine dayalı takip doğrudan başlatılabilir. Ancak takip yerine dava yoluna gidilecekse ya da takip sonrası itirazın iptali gibi bir dava açılacaksa arabuluculuk şartı gündeme gelebilir.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Süreler, oranlar ve parasal sınırlar mevzuat değişiklikleriyle güncellenebileceğinden işlem yapmadan önce somut durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
Yazar
Av. Ayşe Taştepe
Atatürk Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Avukatlığa Erzurum Barosu’nda başladı, mesleğini Osmaniye’de sürdürüyor. 2022–2023 döneminde Osmaniye Barosu Denetleme Kurulu üyeliği yaptı; Arabulucular Siciline kayıtlı arabulucudur.
