Arabuluculuk
Arabuluculuk Anlaşma Belgesi ve İcra Edilebilirlik
Arabuluculukta varılan anlaşma ne kadar bağlayıcıdır? Anlaşma belgesinin ilam niteliği, icra edilebilirlik şerhi ve anlaşmaya uyulmazsa izlenecek yol.
Av. Ayşe TaştepeTaştepe Hukuk · Osmaniye
2 dk okuma
Kısaca
- Anlaşma belgesinde kararlaştırılan konularda taraflar sonradan dava açamaz.
- Taraflar, avukatları ve arabulucunun birlikte imzaladığı belge şerhe gerek olmadan ilam niteliğindedir.
- Avukatsız anlaşmalarda mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınabilir.
- Anlaşmaya uyulmazsa ilamlı icra takibi yapılabilir.
Anlaşma belgesi nedir?
Arabuluculuk sonunda taraflar uyuşmazlığın tamamında ya da bir kısmında anlaşırsa, varılan sonuç bir anlaşma belgesine yazılır. Belge, taraflar ve arabulucu tarafından imzalanır. Anlaşma belgesinin içeriği taraflarca belirlenir; arabulucu, tarafların iradesini açık ve uygulanabilir biçimde yazıya dökülmesine yardımcı olur.
Anlaşma belgesinde kararlaştırılan konular hakkında taraflar artık dava açamaz. Bu nedenle belgenin kapsamının — hangi alacakların, hangi dönemlerin ve hangi taleplerin anlaşmaya dahil olduğunun — açıkça yazılması önemlidir.
İlam niteliği
6325 sayılı Kanun’a göre:
- Dava şartı arabuluculukta, taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır.
- İhtiyari arabuluculukta da tarafların avukatları ile arabulucu belgeyi birlikte imzalarsa aynı sonuç doğar.
- Avukatsız yapılan anlaşmalarda taraflar, arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden ya da dava açıldıktan sonra arabulucuya gidilmişse davanın görüldüğü mahkemeden icra edilebilirlik şerhi isteyebilir.
Şerh verilmesi çekişmesiz yargı işidir; mahkeme, anlaşmanın içeriğinin arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığını inceler.
Anlaşmaya uyulmazsa
İlam niteliğindeki anlaşma belgesine dayanarak ilamlı icra takibi yapılabilir. Örneğin ödeme planında belirlenen taksitler ödenmezse, belgede kararlaştırılan muacceliyet hükmüne göre kalan borcun tamamı için takip başlatılabilir. Tahliye ya da bir işin yapılması gibi para dışındaki edimler de ilamlı icra yoluyla yerine getirilebilir.
İyi bir anlaşma belgesinde neler olmalı?
- Tarafların açık kimlik bilgileri ve uyuşmazlığın konusu,
- Ödenecek tutar, ödeme tarihleri ve ödeme yöntemi (banka hesabı),
- Gecikme hâlinde muacceliyet, faiz ve cezai şart hükümleri,
- Varsa teslim, tahliye ya da tapu devri gibi edimlerin tarihi ve şekli,
- Anlaşmanın kapsamı ve tarafların başka bir talebinin kalmadığına ilişkin beyan,
- Yargılama giderleri ve vekâlet ücretine ilişkin düzenleme.
Arabulucu tarafsız olduğundan, anlaşma teklifinin hukuki sonuçları konusunda taraflara tavsiyede bulunamaz. İmzadan önce teklifin kendi avukatınızla değerlendirilmesi önerilir.
Sık sorulan sorular
Uyuşmazlığın bir kısmında anlaşılabilir mi?
Evet. Kısmi anlaşma hâlinde anlaşılan konular anlaşma belgesine, anlaşılamayanlar son tutanağa yazılır; anlaşılamayan konular için dava açılabilir.
Anlaşma belgesinin iptali istenebilir mi?
Anlaşma belgesi bir sözleşme niteliğinde olduğundan, yanılma, aldatma ya da korkutma gibi irade sakatlığı hâllerinde genel hükümlere göre iptali ileri sürülebilir. Bu istisnai bir yoldur.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Süreler, oranlar ve parasal sınırlar mevzuat değişiklikleriyle güncellenebileceğinden işlem yapmadan önce somut durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
Yazar
Av. Ayşe Taştepe
Atatürk Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Avukatlığa Erzurum Barosu’nda başladı, mesleğini Osmaniye’de sürdürüyor. 2022–2023 döneminde Osmaniye Barosu Denetleme Kurulu üyeliği yaptı; Arabulucular Siciline kayıtlı arabulucudur.
