Tazminat hukuku

Trafik kazası tazminatı

Trafik kazasında yaralanan ya da yakınını kaybeden kişiler; kusurlu sürücüye, araç işletenine ve zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortacısına karşı tazminat isteyebilir. Sigorta şirketi, poliçe limitleriyle sınırlı olarak sorumludur.

• Dava açmadan önce sigorta şirketine gerekli belgelerle yazılı başvuru yapılmalıdır; şirket 15 gün içinde ödeme yapmaz ya da yetersiz teklif verirse dava veya tahkim yolu açılır.
• Kaza tespit tutanağı, kusur raporu, sağlık raporları ve gelir belgeleri tazminat hesabının temelidir.
• Zamanaşımı, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde kazadan itibaren 10 yıldır; olay ceza davasını gerektiriyorsa daha uzun ceza zamanaşımı uygulanır.

Ayrıntılı rehber: Trafik kazasında tazminat süreci.

Araç değer kaybı

Kazada hasar gören araç onarılsa bile ikinci el piyasasında değer kaybeder. Bu fark, kusurlu tarafın trafik sigortacısından istenebilir. Değer kaybının hesabında aracın yaşı, kilometresi, hasarın niteliği ve onarılan parçalar dikkate alınır.

Daha önce ağır hasar kaydı bulunan ya da belirli kilometreyi aşmış araçlarda değer kaybı talebi sınırlanabilir. Ekspertiz raporu ve onarım faturaları bu talebin temel belgeleridir.

Destekten yoksun kalma

Bir kazada hayatını kaybeden kişinin bakım ve geçimine katkıda bulunduğu eşi, çocukları ve gerektiğinde anne ve babası, bu destekten mahrum kalmaları nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir.

Hesapta ölen kişinin geliri, yaşı, bakmakla yükümlü olduğu kişiler ve kusur oranı dikkate alınır; aktüerya uzmanı bilirkişi raporu alınır. Ayrıca ölenin yakınları için manevi tazminat da talep edilebilir.

İş kazasında tazminat

İş kazası ya da meslek hastalığı sonucu çalışma gücünü kaybeden işçi, SGK’nın karşılamadığı zararları için işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açabilir. İşverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alıp almadığı kusur incelemesinin merkezindedir.

Maluliyet oranı SGK sağlık kurulu ya da Adli Tıp Kurumu raporlarıyla belirlenir; orana itiraz edilebilir. İş kazası tazminat davaları dava şartı arabuluculuğun dışındadır ve iş mahkemesinde görülür.

Hekim hatası (malpraktis)

Teşhis ve tedavide tıp biliminin gerektirdiği özenin gösterilmemesi, aydınlatılmış onam alınmadan müdahale yapılması ya da ameliyat sonrası takipte ihmal, hekim ve sağlık kuruluşunun sorumluluğunu doğurabilir.

• Özel hastane ve muayenehane: Tazminat davası adli yargıda, tüketici mahkemesinde açılır.
• Kamu hastanesi: Önce ilgili idareye başvurulur; başvurunun reddi ya da cevapsız kalması üzerine idare mahkemesinde tam yargı davası açılır.

Tıbbi kayıtların (epikriz, ameliyat notları, onam formları) eksiksiz alınması ve bilirkişi incelemesi bu davaların belirleyici unsurlarıdır.

Manevi tazminat

Kişilik haklarına saldırı (hakaret, iftira, özel hayatın gizliliğinin ihlali), bedensel zarar ya da bir yakının ölümü nedeniyle duyulan acı ve elem için manevi tazminat istenebilir. Manevi tazminatın amacı zenginleştirme değil, duyulan elemin bir ölçüde giderilmesidir.

Hâkim; olayın ağırlığını, tarafların ekonomik ve sosyal durumunu ve kusur oranlarını dikkate alarak takdir yetkisini kullanır. Sosyal medyada yapılan saldırılarda içeriğin kaldırılması ve erişimin engellenmesi de istenebilir.

Sigorta Tahkim Komisyonu

Sigorta şirketi ile sigortalı ya da zarar gören arasındaki uyuşmazlıklar, mahkemeye alternatif olarak Sigorta Tahkim Komisyonu’nda çözülebilir. Komisyona başvurmadan önce sigorta şirketine başvurulmuş olması gerekir.

Tahkimde dosyalar, mahkemelere göre genellikle daha kısa sürede uzman hakemlerce karara bağlanır. Belirli tutarın üzerindeki kararlara karşı itiraz ve kanun yolları açıktır. Hangi yolun seçileceği, uyuşmazlığın tutarına ve delil durumuna göre değerlendirilmelidir.