Ticaret ve şirketler hukuku

Şirket kuruluşu ve esas sözleşme

Limited ve anonim şirket kuruluşunda esas sözleşmenin hazırlanması, sermaye yapısı, ortaklar arasındaki ilişkilerin düzenlenmesi ve temsil yetkisi ileride doğabilecek uyuşmazlıkları doğrudan etkiler. Ortaklar arası sözleşmelerle pay devri kısıtlamaları, önalım hakları ve çıkış koşulları önceden belirlenebilir.

1 Ocak 2024’ten itibaren asgari esas sermaye limited şirketlerde 50.000 TL, anonim şirketlerde 250.000 TL’dir. Daha düşük sermayeli mevcut şirketlerin 31 Aralık 2026 tarihine kadar sermayelerini bu tutarlara yükseltmesi gerekir; yükseltmeyen şirketler kanun gereği infisah etmiş sayılabilir.

Genel kurul ve yönetim

Olağan genel kurul her yıl, hesap döneminin bitiminden itibaren üç ay içinde toplanır. Toplantıya çağrı, gündem, nisaplar ve tutanakların usulüne uygun yapılması, kararların geçerliliği bakımından önemlidir.

Kanuna, esas sözleşmeye ya da dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararlarına karşı, karar tarihinden itibaren üç ay içinde iptal davası açılabilir. Pay sahiplerinin bilgi alma ve inceleme hakları, kâr payı ve yöneticilerin sorumluluğu da sık karşılaşılan uyuşmazlık başlıklarıdır.

Pay devri ve ortaklıktan çıkma

Limited şirketlerde esas sermaye payının devri yazılı şekilde yapılır ve imzaların noterce onaylanması gerekir. Esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe devir, genel kurulun onayıyla geçerli olur; ardından pay defterine işlenir ve ticaret siciline tescil edilir.

Haklı sebeplerin varlığı hâlinde ortak, mahkemeden şirketten çıkmasına izin verilmesini isteyebilir; şirket de esas sözleşmede öngörülen ya da haklı sebeplerle bir ortağın çıkarılmasını talep edebilir. Ayrıldığında ortağa payının gerçek değeri ödenir. Ayrıntılı rehber: Limited şirkette pay devri.

Ticari sözleşmeler

Satış, bayilik, distribütörlük, franchise, kira, eser (yapım) ve hizmet sözleşmeleri ticari ilişkinin temelidir. Teslim ve ödeme koşulları, ayıp bildirimi, cezai şart, fesih hakları ve yetkili mahkeme gibi hükümlerin açık yazılması uyuşmazlık riskini azaltır.

Tacirler arasında temerrüt, fesih ve ayıp bildirimi gibi ihbarların noter, iadeli taahhütlü mektup, telgraf ya da güvenli elektronik imzalı KEP iletisiyle yapılması gerekir. Tacir sıfatı, cezai şartın indirilmesi gibi konularda da farklı sonuçlar doğurur.

Ticari alacak takibi

Ödenmeyen fatura ve cari hesap alacakları için icra takibi başlatılabilir. Borçlu ödeme emrine yedi gün içinde itiraz ederse takip durur; alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davası açabilir ya da elindeki belgeye göre icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir.

• Ticari davalardaki para alacakları ile itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
• Haksız itiraz eden borçlu, itirazın iptali hâlinde alacağın en az yüzde yirmisi oranında icra inkâr tazminatına mahkûm edilebilir.
• Alacağın tahsilini güvenceye almak için ihtiyati haciz istenebilir.

Ayrıntılı rehber: Ticari alacaklarda zorunlu arabuluculuk.

Çek ve senet (kambiyo senetleri)

Çek, bono ve poliçeye dayanan alacaklar için kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip yapılabilir. Bu yolda borçlunun itiraz süresi 5 gün, ödeme süresi 10 gündür ve itirazlar icra mahkemesine yapılır.

• Çek, düzenlendiği yerde ödenecekse 10 gün, başka bir yerde ödenecekse 1 ay içinde bankaya ibraz edilmelidir; yurt dışında düzenlenen çeklerde süre daha uzundur.
• Çekte hamilin müracaat hakkı, ibraz süresinin bitiminden itibaren 6 ayda zamanaşımına uğrar.
• Bonoda düzenleyene karşı açılacak davalar vadeden itibaren 3 yılda zamanaşımına uğrar.

Haksız rekabet

Rakiplerin ürün ya da hizmetlerini kötüleme, karıştırılma tehlikesi yaratan işaret ve ambalaj kullanımı, aldatıcı reklam, iş sırlarının izinsiz kullanılması ve çalışanların sözleşmeyi ihlale yöneltilmesi haksız rekabet hâllerindendir.

Haksız rekabetten zarar gören kişi; fiilin haksız olup olmadığının tespitini, durdurulmasını, sonuçlarının ortadan kaldırılmasını ve maddi ya da manevi tazminat isteyebilir. Bu davalar, öğrenmeden itibaren 1 yıl ve her hâlde fiilden itibaren 3 yıl içinde açılmalıdır.