Aile Hukuku
Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Nelere Dikkat Edilmeli?
Anlaşmalı boşanmanın şartları, protokolde mutlaka yer alması gereken başlıklar ve sonradan sorun çıkarmaması için dikkat edilecek ayrıntılar.
Av. Ayşe TaştepeTaştepe Hukuk · Osmaniye
2 dk okuma
Kısaca
- Evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması gerekir.
- Hâkim eşleri bizzat dinler; protokolü uygun bulmazsa değişiklik yapabilir.
- Velayet, kişisel ilişki, nafaka, mal paylaşımı ve tazminat açıkça yazılmalıdır.
- Boşanma arabuluculuğa elverişli değildir; uzlaşma protokolle sağlanır.
Anlaşmalı boşanmanın şartları
Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin üçüncü fıkrasına göre, evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler birlikte başvururlar ya da bir eşin açtığı davayı diğeri kabul ederse evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bunun için:
- Hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi,
- Boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında tarafların kabul ettiği düzenlemenin hâkimce uygun bulunması
gerekir. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; bu değişikliklerin taraflarca kabulü hâlinde boşanmaya karar verilir.
Protokolde yer alması gereken başlıklar
1. Velayet ve kişisel ilişki
Ortak çocukların velayetinin kime bırakılacağı, diğer ebeveynle kişisel ilişkinin hangi gün ve saatlerde, bayram ve yarıyıl tatillerinde nasıl kurulacağı ayrıntılı yazılmalıdır. “Uygun zamanlarda görüşme” gibi belirsiz ifadeler, ileride uygulamada sorun çıkarır.
2. Nafaka
İştirak nafakasının ve varsa yoksulluk nafakasının miktarı, ödeme günü ve her yıl nasıl artırılacağı (ör. TÜFE oranında) belirtilmelidir. Nafaka talep edilmiyorsa bunun açıkça yazılması önerilir.
3. Mal paylaşımı
Taşınmazlar, araçlar, banka hesapları, borçlar ve ev eşyalarının kime kalacağı; tapu devri yapılacaksa devir tarihi ve masrafların kim tarafından karşılanacağı yazılmalıdır. Tarafların mal rejiminden doğan başka bir talepleri kalmadığının belirtilmesi, sonradan açılabilecek davaların önüne geçer.
4. Maddi ve manevi tazminat
Taraflar birbirinden tazminat talep ediyorsa miktar ve ödeme şekli, etmiyorsa karşılıklı olarak talepte bulunulmadığı yazılmalıdır.
5. Yargılama giderleri
Dava masraflarının ve vekâlet ücretinin kim tarafından karşılanacağı ve tarafların birbirinden vekâlet ücreti talep etmeyeceği belirtilmelidir.
Süreç
- Protokol hazırlanır ve eşler tarafından imzalanır.
- Aile mahkemesinde (bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesinde) dava açılır.
- Duruşmada hâkim eşleri ayrı ayrı dinler ve protokolü inceler.
- Karar verilir; tarafların istinaf hakkından feragat etmesi hâlinde karar kısa sürede kesinleşir.
Eşlerden biri duruşmadan önce ya da duruşmada anlaşmadan vazgeçerse dava çekişmeli boşanma olarak devam edebilir. Bu nedenle protokolün her iki tarafın da gerçekten kabul ettiği koşulları içermesi önemlidir.
Sık sorulan sorular
Anlaşmalı boşanmada iki tarafın da avukatı olmalı mı?
Zorunlu değildir; taraflar kendileri de başvurabilir. Ancak protokolün hukuka uygun, eksiksiz ve uygulanabilir şekilde hazırlanması için avukat desteği önerilir. Aynı avukatın iki eşi birden temsil etmesi meslek kuralları bakımından uygun değildir.
Eşlerden biri yurt dışındaysa anlaşmalı boşanma olur mu?
Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi gerektiğinden, yurt dışındaki eşin duruşmada hazır bulunması ya da mahkemenin uygun görmesi hâlinde ses ve görüntü aktarımıyla dinlenmesi gerekir.
Protokoldeki nafaka sonradan değiştirilebilir mi?
Evet. Tarafların mali durumunda önemli değişiklik olursa nafakanın artırılması, azaltılması ya da kaldırılması için dava açılabilir.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Süreler, oranlar ve parasal sınırlar mevzuat değişiklikleriyle güncellenebileceğinden işlem yapmadan önce somut durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
Yazar
Av. Ayşe Taştepe
Atatürk Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Avukatlığa Erzurum Barosu’nda başladı, mesleğini Osmaniye’de sürdürüyor. 2022–2023 döneminde Osmaniye Barosu Denetleme Kurulu üyeliği yaptı; Arabulucular Siciline kayıtlı arabulucudur.
