Aile Hukuku
Nafaka Türleri: Tedbir, Yoksulluk ve İştirak Nafakası
Boşanma davası sürerken ve sonrasında hangi nafakalar istenebilir, miktar nasıl belirlenir, nafaka ne zaman artırılır ya da kaldırılır? Nafaka türleri rehberi.
Av. Ayşe TaştepeTaştepe Hukuk · Osmaniye
2 dk okuma
Kısaca
- Tedbir nafakası dava süresince, yoksulluk ve iştirak nafakası boşanmadan sonra ödenir.
- Yoksulluk nafakası için talep eden eşin kusurunun daha ağır olmaması gerekir.
- Nafaka miktarı tarafların gelirine ve ihtiyaçlarına göre belirlenir.
- Koşullar değişirse nafaka artırılabilir, azaltılabilir ya da kaldırılabilir.
Tedbir nafakası
Boşanma ya da ayrılık davası açıldığında hâkim, davanın devamı süresince gerekli geçici önlemleri kendiliğinden alır. Bunlardan biri, geçimini sağlayamayan eş ve ortak çocuklar için hükmedilen tedbir nafakasıdır. Tedbir nafakası için kusur aranmaz; dava boyunca ve karar kesinleşene kadar ödenir.
Yoksulluk nafakası
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.
- Yoksulluk; kişinin barınma, beslenme, giyim, sağlık gibi zorunlu ihtiyaçlarını karşılayamaması anlamına gelir.
- Talep eden eşin düzenli bir geliri varsa yoksulluğa düşüp düşmeyeceği bu gelir dikkate alınarak değerlendirilir.
- Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümüyle nafaka kendiliğinden sona erer.
İştirak nafakası
Velayeti kendisine verilmeyen ebeveyn, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmakla yükümlüdür. İştirak nafakası kural olarak çocuğun ergin olmasına kadar devam eder; ergin olduktan sonra eğitimi devam eden çocuk, eğitimi bitene kadar ana ve babasından yardım nafakası isteyebilir.
Miktar nasıl belirlenir?
Mahkeme; tarafların gelir durumunu, sosyal ve ekonomik koşullarını, çocuğun yaşını, eğitim ve sağlık ihtiyaçlarını dikkate alır. Bu amaçla tarafların sosyal ve ekonomik durumu araştırılır; maaş bordroları, banka hesapları ve tapu kayıtları istenir. Hâkim, nafakanın gelecek yıllarda hangi oranda artacağını da kararında belirleyebilir.
Nafakanın artırılması, azaltılması ve kaldırılması
Tarafların mali durumu değişirse ya da hakkaniyet gerektirirse nafakanın artırılması veya azaltılması istenebilir. Nafaka alacaklısının fiilen evli gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâllerinde mahkeme yoksulluk nafakasının kaldırılmasına karar verebilir.
Nafaka alacağı için ilamlı icra takibi yapılabilir. Nafaka yükümlülüğüne aykırı davranan ve icra dairesince verilen emre uymayan borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine tazyik hapsine karar verilebilir.
Sık sorulan sorular
Çalışan kadın nafaka alabilir mi?
Düzenli geliri olan eş, bu gelirle yoksulluğa düşmeyecekse yoksulluk nafakası alamaz. Ancak gelir, zorunlu ihtiyaçlarını karşılamaya yetmiyorsa nafakaya hükmedilebilir. Çocuk için iştirak nafakası ise çalışma durumundan bağımsızdır.
Erkek eş nafaka talep edebilir mi?
Evet. Yoksulluk nafakası cinsiyete bağlı değildir; şartları taşıyan her eş talep edebilir.
Geçmişe dönük nafaka istenebilir mi?
Nafaka kural olarak dava tarihinden itibaren istenebilir; dava tarihinden önceki dönem için kural olarak nafakaya hükmedilmez.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Süreler, oranlar ve parasal sınırlar mevzuat değişiklikleriyle güncellenebileceğinden işlem yapmadan önce somut durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
Yazar
Av. Ayşe Taştepe
Atatürk Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Avukatlığa Erzurum Barosu’nda başladı, mesleğini Osmaniye’de sürdürüyor. 2022–2023 döneminde Osmaniye Barosu Denetleme Kurulu üyeliği yaptı; Arabulucular Siciline kayıtlı arabulucudur.
