Tüketici Hukuku
Ayıplı Mal ve Tüketicinin Seçimlik Hakları
Aldığınız ürün arızalı ya da tanıtılandan farklı çıktıysa dört seçimlik hakkınız var: dönme, indirim, onarım ve değişim. Süreler, garanti ve başvuru yolları.
Av. Ayşe TaştepeTaştepe Hukuk · Osmaniye
2 dk okuma
Kısaca
- Ayıplı malda tüketici dört seçimlik haktan birini kullanabilir.
- Ayıplı maldan sorumlulukta zamanaşımı teslimden itibaren 2 yıldır (konutta 5 yıl).
- Garanti kapsamındaki onarım süresi en çok 20 iş günüdür.
- Başvuru mercii uyuşmazlığın değerine göre hakem heyeti ya da arabuluculuk ve mahkemedir.
Ayıplı mal nedir?
6502 sayılı Kanun’a göre; tüketiciye teslim anında taraflarca kararlaştırılmış olan örnek ya da modele uygun olmayan, objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan mal ayıplıdır. Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda ya da reklamlarında belirtilen niteliklere aykırı olan veya kullanım amacı bakımından değerini ya da tüketicinin ondan beklediği faydayı azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik eksiklikler içeren mallar da ayıplı kabul edilir.
Dört seçimlik hak
Malın ayıplı olduğu anlaşıldığında tüketici aşağıdaki haklardan birini seçebilir:
- Sözleşmeden dönme: Malı iade ederek ödediği bedeli geri alma.
- Bedel indirimi: Malı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme.
- Ücretsiz onarım: Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere malın onarılmasını isteme.
- Ayıpsız misliyle değişim: İmkân varsa malın ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini isteme.
Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Ücretsiz onarım ya da değişim, satıcı için orantısız güçlükler doğuracaksa tüketici sözleşmeden dönme ya da bedel indirimi haklarından birini kullanabilir.
Süreler
Ayıbın satıcı tarafından ağır kusur ya da hile ile gizlenmesi hâlinde zamanaşımı süreleri uygulanmaz. Garanti süresi içinde malın tekrar arızalanması ya da onarım süresinin aşılması gibi hâllerde tüketici, değişim veya bedel iadesi isteyebilir.
Nereye başvurulur?
Önce satıcıya yazılı başvuru yapılması ve yanıtının saklanması önerilir. Sonuç alınamazsa:
- Değeri 2026 yılı için 186.000 TL ve altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine,
- Bu tutarı aşan uyuşmazlıklarda önce arabulucuya, anlaşma olmazsa tüketici mahkemesine
başvurulur. Ayrıntılar için hakem heyeti mi, mahkeme mi? yazısına bakabilirsiniz.
Fatura, garanti belgesi, servis fişleri, satıcıyla yazışmalar ve arızayı gösteren fotoğraf ya da videolar, başvurunun en önemli delilleridir. Servis raporlarının bir örneğini mutlaka isteyin.
Sık sorulan sorular
Ürünü kullandım; yine de iade edebilir miyim?
Ayıplı mal hükümleri kullanılmış ürünler için de geçerlidir. Ayıp, teslim anında mevcutsa ya da kullanım hatasından kaynaklanmıyorsa seçimlik haklar kullanılabilir. Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğu kabul edilir.
Servis ürünü “kullanıcı hatası” diye reddetti; ne yapabilirim?
Servis raporuna karşı hakem heyeti ya da mahkeme nezdinde bilirkişi incelemesi istenebilir. Raporun bir örneğini ve ürünün durumunu gösteren kayıtları saklamanız önemlidir.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Süreler, oranlar ve parasal sınırlar mevzuat değişiklikleriyle güncellenebileceğinden işlem yapmadan önce somut durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
Yazar
Av. Ayşe Taştepe
Atatürk Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Avukatlığa Erzurum Barosu’nda başladı, mesleğini Osmaniye’de sürdürüyor. 2022–2023 döneminde Osmaniye Barosu Denetleme Kurulu üyeliği yaptı; Arabulucular Siciline kayıtlı arabulucudur.
